Wedstrijden in Nederland: vrijwilligerswerk

Er bestaat bij een aantal groeperingen (o.a. deelnemers, vrijwilligers en publiek) enige onduidelijkheid over hoe het wedstrijdcircuit in Nederland georganiseerd is. In dit stuk wil ik dit verduidelijken. Tevens geef ik aan hoe je zelf een bijdrage kunt leveren aan de organisatie en de totstandkoming van wedstrijden.

Voor vragen, opmerkingen en aanmeldingen als vrijwilliger en initiatieven ben ik per mail bereikbaar.

Wat doet de Commissie Wedstrijden van de NKBV?

De Commissie Wedstrijden (CW) coördineert de organisatie van nationale sportklimwedstrijden in verschillende disciplines en leeftijdscategorieën.

De CW organiseert dus zelf geen wedstrijden. Zij zorgt ervoor dat de juiste randvoorwaarden voor wedstrijden bestaan, en coördineert de organisatie van de landelijke wedstrijden. Dit doet de CW door onder andere de volgende activiteiten:

• Bepalen gewenste wedstrijdformaten en categorie indelingen.
• Maken en coördineren wedstrijdkalender, toewijzen van wedstrijden aan de organisatoren.
• Ondersteunen organisatoren middels draaiboek en assistentie.
• Opleiden en toewijzen van de (hoofd)juryleden.
• Maken, bijhouden en vaststellen reglementen.
• Faciliteren inschrijving en wedstrijdsoftware.

De NKBV heeft in de daadwerkelijke organisatie van een wedstrijd maar een kleine, ondersteunende rol. Dit gebeurt door middel van het draaiboek, assistentie door de CW-afgevaardigde in het voortraject, en tijdens de wedstrijd zelf.
Daarnaast komen er onafhankelijke (hoofd)juryleden, die erop toe zien dat de wedstrijd eerlijk en volgens het reglement verloopt. Deze juryleden controleren de gehele organisatie, zowel het deel van de klimhal maar ook het deel van de NKBV.

Hoe worden de wedstrijden georganiseerd?

De wedstrijden in Nederland worden zoals gezegd niet door de NKBV georganiseerd maar door lokale mensen. Meestal is dit het personeel van een klimhal met de vaste klanten, in sommige gevallen een lokale klimvereniging.

Meestal wordt er een klein team samengesteld die de organisatie coördineert. Deze groep bestaat meestal uit de "bedrijfsleider" en/of een kleine groep enthousiastelingen. Dit team zorgt er voor dat de organisatie goed verloopt, en dat alle functies tijdens de wedstrijd ingevuld worden. Voor het grootste gedeelte van de te vervullen functies worden vrijwilligers gevraagd.

Bij de organisatie van een wedstrijd komt veel kijken. Het bouwen van de routes is natuurlijk een van de belangrijkste zaken. Daarnaast zijn er echter nog veel meer zaken te doen voor, na of tijdens de wedstrijd. Hierbij een kort overzichtje:

• Wanden leegschroeven
• Grepen schoonspuiten
• Routes bouwen
• Routes testen
• Inbouwgaten opvullen met afdekplaatjes
• Inschrijving deelnemers
• Routejureren
• Zekeren
• Isolatie bewaken en deelnemers begeleiden
• Speaker / DJ / licht
• Opnemen klimmers op video
• Standenverwerking
• Wedstrijd leiden
• Opruimen naderhand
• Nieuwe routes bouwen naderhand

Hoe worden de wedstrijden gefinancierd?

De wedstrijden in Nederland worden met beperkt budget georganiseerd. De CW van de NKBV kan de organisatie slechts beperkt financieel ondersteunen. Over het algemeen is de bijdrage van de NKBV voldoende om de extra te maken kosten voor de wedstrijd te dekken. De rest van de begroting wordt door de organisatie zelf gedekt. De entreegelden van de deelnemers en/of publiek zijn inkomsten. Een andere belangrijke andere bron van inkomsten is sponsoring, maar niet iedereen lukt het om (voldoende) sponsors te vinden.

Door de beperkte financiële middelen bestaat er een zeker spanningsveld tussen hoe "mooi / goed" de wedstrijd georganiseerd wordt, en wat er "financieel" haalbaar is. Dat betekent dat vaak de ideale situatie niet gehaald wordt. De CW is zich bewust van dit spanningsveld en denkt dat met de huidige formaten en afspraken (zie draaiboek) er een goede middenweg gevonden is.

Een voorbeeld:
De ideale situatie is dat er altijd maar één route op een wanddeel zit, en dat alle overige routes eruit geschroefd zijn. Dan heb je geen problemen met het vasthouden / staan / aanraken van een verkeerde kleur greep. Echter, de klimhallen moeten de volgende dag weer gewoon open zijn, en dan moeten er natuurlijk wel routes zijn voor de klanten. Vandaar dat het vaak niet haalbaar is om voor alle routes de gehele wand leeg te schroeven.

De toekomst voor wedstrijden en sportklimmen binnen de NKBV?

De wedstrijden in Nederland worden op dit moment als een op zich zelf staand fenomeen gezien door het merendeel van de NKBV. Er is slechts een beperkte samenhang met de rest van de verenigingsactiviteiten. En dat terwijl wedstrijden zeer goed onderdeel uit kunnen maken van een verenigingsbeleid. Niet alleen voor zaken als breedtesport en topsport, maar zeker ook als verenigingsbinding en marketing van de klim- en bergsport zijn wedstrijden en klimevenementen uitermate geschikt. Door op deze manier naar wedstrijden te kijken veranderen wedstrijden van "een doel op zich" in "een middel om iets te bereiken".

Twee voorbeelden:
Door meer media aandacht te krijgen voor de belangrijkste wedstrijden (bijvoorbeelden via TV-uitzendingen) zullen er meer mensen gaan klimmen (goed voor de hallen: een duidelijk breedtesportdoel), en zal het makkelijker worden voor de topsporters om sponsoren te vinden (een duidelijk topsportdoel).
Het blijkt dat het meedoen aan wedstrijden een positief effect kan hebben op diverse jeugdtrainingsgroepen en -klimclubs. Het is onduidelijk of dit komt door het competitie-element zelf (het meten met anderen), het gevoel een prestatie neer te zetten tijdens iets officieels, of zelfs alleen het feit dat er een gezamenlijk uitstapje is. Wel is duidelijk dat het meedoen aan klimwedstrijden / evenementen ertoe bijdraagt dat er meer klimmer(tje)s gaan klimmen (een duidelijk breedtesportdoel).

Volgens mij zijn we met de huidige wedstrijden en hun formaten op een punt gekomen, waarbij we het maximale bereikt hebben volgens het principe "een wedstrijd om de wedstrijd". Een volgende verbeterslag moet niet voortkomen uit de "wedstrijden zelf", maar uit andere belangen als marketing, topsport, breedtesport en verenigingsbeleid. De daarbij behorende organisatorische en financiële aspecten moeten vanzelfsprekend opgepakt worden door geheel klimmend Nederland, en niet alleen de wedstrijdtak van de NKBV.

Een voorbeeld:
Sportief gezien is er maar een beperkt verschil tussen een Nederlands Kampioenschap op een zaterdagavond in een klimhal met 20 man publiek of tijdens de vakantiebeurs op een speciaal gebouwde wand, waarbij er 2.000 man staat te kijken en de wedstrijd live wordt uitgezonden door Studio Sport. Qua uitstraling en marketing is er echter een zeer groot verschil.

Het sportklimmen maakt nu geen integraal onderdeel uit van het verenigingsbeleid. maar hangt er een beetje los bij. Dat zie je op het niveau van de NKBV regio's, maar ook op individueel niveau (getuige de vele discussies op het prikbord over "wat heeft de NKBV de individuele sportklimmer te bieden?"). Dit is voor de toekomst van het wedstrijdklimaat een serieus probleem, want zolang het sportklimmen binnen de vereniging een buitenbeentje blijft, zullen de wedstrijden dat ook blijven.

Het huidige bestuur en bureau zien duidelijk kansen en toekomst voor het sportklimmen in al haar facetten, de rest van de verenigingsorganen wat minder. Dat lossen we niet op door van een afstandje te schreeuwen tegen de NKBV. Hiervoor moet het "sportklimgeluid" ook binnen de andere geledingen van de NKBV te horen zijn. Een goed begin zou zijn de regio vergaderingen die dit voorjaar weer worden gehouden. Daar worden de afgevaardigden gekozen voor de Vergadering van Afgevaardigden (VVA), het hoogste orgaan binnen de vereniging (vergelijkbaar met de Tweede Kamer).

Steentje bijdragen?

Ik hoop dat je, als lezer nu inziet dat we voor het realiseren van de wedstrijden voor een groot deel afhankelijk zijn van de inzet van de klimhallen enerzijds en vrijwilligers anderzijds. Vrijwilligers zoals jij zelf.

Als je wilt bijdragen aan de wedstrijden in Nederland dan is de meest voor de hand liggende optie om je bij een van de organisatoren van een wedstrijd te melden en te zeggen dat je graag voor, tijdens of na de wedstrijd mee wilt helpen. Zie hierboven voor een aantal voorbeelden van wat er allemaal bij een wedstrijd gedaan moet worden.

Als de klimhal waar je vaak klimt dit jaar geen wedstrijd organiseert, meld je dan ook bij de klimhal. Vertel dat je graag mee helpt mocht de klimhal in de toekomst een keer wat willen organiseren. De meeste klimhallen staan best positief tegenover wedstrijden. Voor hen is echter de hoeveelheid tijd / energie die er in de organisatie gestopt moet worden een belangrijke factor. Als zij zien dat er een hoop vrijwilligers klaar staan om te helpen, maakt dit de keus om wel een wedstrijd te organiseren een stuk makkelijker.

Ook kun je nog een stapje verder gaan door zelf het initiatief te nemen voor de organisatie van een wedstrijd of competitie. Zo is destijds in 2001 ook de bouldercompetitie van de grond gekomen. Een ander goed voorbeeld is het NK boulderen van 2005 in de Effenaar. Dat evenement is er gekomen omdat twee jongens zeiden, "wij gaan het anders doen en een ontzettend gave boulderwedstrijd organiseren". De CW is daar in meegegaan, en heeft hun ondersteund tijdens de organisatie. Bovendien heeft de NKBV de benodigde boulderblokken aangeschaft.

Een derde mogelijkheid om mee te helpen is op landelijk niveau. Het landelijke jurycorps heeft altijd behoefte aan uitbreiding. Dus heb je wel eerder bij lokale wedstrijden gejureerd, en lijkt het je leuk om dat te doen in landelijk verband, meld je dan aan. Dat kan via Monique Stuut (email mo@stuut.demon.nl) of via mij.

Ook de CW van de NKBV kan ondersteuning gebruiken. Bijvoorbeeld in de vorm van personen, die vanuit de NKBV de organisatoren van een specifieke soort wedstrijden willen bijstaan. We kunnen nog hulp gebruiken voor de Climbing for Kids, de jeugdwedstrijden en de boulderwedstrijden. Meer informatie over wat deze functie precies inhoudt, en naar wat voor persoon we op zoek zijn, vind je in het document Vacature voor coördinatierol bij wedstrijden. Mocht je hiervoor interesse hebben, dan kun je dat mij laten weten.

Herman Engbers
Voorzitter Commissie Wedstrijden NKBV
Mail: herman@wichemsengbers.demon.nl